Bestuur SIEV schrijft open brief aan de sociale partners in de schoonmaak- en glazenwassersbranche

Geachte sociale partners,

De schoonmaakbranche staat opnieuw op een kruispunt. Terwijl er een cao-resultaat op tafel ligt dat door werkgevers en CNV als stevig, uitvoerbaar en betekenisvol wordt beoordeeld, kondigt FNV Schoonmaak acties en stakingen aan. Niet omdat er geen akkoord was, maar omdat haar eigen achterban het resultaat heeft afgewezen nadat haar eigen onderhandelingsdelegatie het eerder aan tafel had geaccepteerd.

Dat is op zichzelf een interne aangelegenheid van FNV. Maar wanneer die interne worsteling wordt neergelegd bij een sector van ruim honderdduizend medewerkers, duizenden opdrachtgevers en vele ondernemers, wordt het een zaak van ons allemaal. Dan mag ook de vraag worden gesteld wie hier namens wie spreekt, en vooral: met welk mandaat.

Het voorliggende akkoord bevat een loonsverhoging van in totaal 6,1%, een volledige reiskostenvergoeding vanaf 1 januari 2027 voor woon-werkverkeer van deur tot deur, een loyaliteitsbonus voor langdurig werkenden in de branche en afspraken over gezond werken, ontwikkeling en verzuimbeheersing. Dat zijn geen cosmetische verbeteringen. Dat zijn concrete afspraken die voor een grote groep schoonmakers onmiddellijk perspectief bieden en voor werkgevers, hoe ingewikkeld ook, nog uitlegbaar en uitvoerbaar blijven.

Juist daarom wringt het dat een relatief kleine groep leden binnen één vakbond nu de mogelijkheid krijgt om een breed gedragen resultaat te gijzelen. Een resultaat dat door CNV-leden wel is aanvaard, door werkgevers wordt gedragen en door velen in de sector wordt gezien als een van de betere cao-resultaten van de afgelopen jaren, zeker tegen de achtergrond van stijgende kosten, hoge verzuimdruk en opdrachtgevers die niet onbeperkt meebewegen.

SieV wijst er al jaren op dat representativiteit geen rituele formule mag zijn, maar een toetsbare werkelijkheid. Wij vragen al geruime tijd toegang tot de cao-tafel en deelname aan de relevante sectorale organen, waaronder RAS, pensioenfonds en andere instituties waarin besluiten worden genomen die de hele branche raken. Tot op heden worden wij beleefd genegeerd, bestuurlijk omzeild en institutioneel buiten de deur gehouden.

Dat is des te merkwaardiger omdat juist degenen die ons de maat nemen over representativiteit, hun eigen getalsmatige basis zelden zichtbaar maken. Toen vanuit FNV werd gesteld dat SieV geen afspiegeling van de sector zou vormen, hebben wij gevraagd welk representatief aantal FNV zelf daadwerkelijk aan de cao-tafel vertegenwoordigt. Een helder antwoord bleef uit. Dat zwijgen is veelzeggend.

Laten we eerlijk zijn: de andere werkgeversorganisatie vertegenwoordigt door de aansluiting van de grootste marktpartijen een omvangrijke groep medewerkers. Dat feit erkennen wij. Maar erkenning van schaal is iets anders dan uitsluiting van pluriformiteit. Een branche bestaat niet alleen uit de top tien. Zij bestaat ook uit regionale ondernemingen, familiebedrijven, gespecialiseerde schoonmaakbedrijven en werkgevers die dagelijks dicht op hun mensen en opdrachtgevers staan. Ook die stem verdient een plaats aan tafel.

Wat nu gebeurt, laat precies zien waarom die bredere vertegenwoordiging noodzakelijk is. Een cao-proces dat afhankelijk wordt van interne dynamiek binnen één organisatie, terwijl de gevolgen worden afgewenteld op de hele sector, is bestuurlijk kwetsbaar. Als een minderheid de route bepaalt voor een meerderheid die niet aan de knoppen zit, is er geen sprake van volwassen sociaal overleg, maar van georganiseerde disbalans.

De aangekondigde stakingen zullen ongetwijfeld gepaard gaan met bekende leuzen over eerlijk loon en respect voor schoonmakers. Die woorden klinken vertrouwd, maar zij verhullen in dit geval een ongemakkelijke waarheid: er ligt al een akkoord waarin loon, reiskosten en duurzame inzetbaarheid substantieel zijn verbeterd. Wie dat resultaat wegzet als onvoldoende zonder de prijs van verdere vertraging eerlijk te benoemen, doet de sector tekort.

Werkgevers betalen geen eerlijk loon omdat een spandoek dat zegt, maar omdat sociale partners daarover afspraken maken die uitvoerbaar, betaalbaar en controleerbaar zijn. In dit akkoord is precies dat gebeurd. CNV heeft niet getekend uit naïviteit, werkgevers niet uit gemakzucht en onderhandelaars niet uit achteloosheid. Er is onderhandeld, gewogen en besloten. Dat behoort in een volwassen stelsel betekenis te hebben.

Daarom roepen wij FNV op om niet langer de branche verantwoordelijk te maken voor haar eigen ledenraadpleging. Maak openbaar hoeveel leden daadwerkelijk tegen het akkoord hebben gestemd, plaats dat aantal in verhouding tot de omvang van de sector en wees eerlijk over de vraag of deze actie het belang van alle schoonmakers dient, of vooral dat van een beperkte achterban die meer wil nadat haar vertegenwoordigers al ja hebben gezegd.

Evenzeer roepen wij de gezamenlijke sociale partners op om dit moment te benutten voor bestuurlijke zelfreflectie. Als de schoonmaakbranche werkelijk waarde hecht aan brede vertegenwoordiging, legitimiteit en draagvlak, dan kan SieV niet langer buiten de deur worden gehouden. Niet als decoratie, niet als toehoorder, maar als volwaardige gesprekspartner.

Wij vragen geen gunst. Wij vragen een plaats die past bij de werkelijkheid van de branche. De schoonmaak is groter dan één vakbond, groter dan één werkgeversorganisatie en groter dan de bestuurlijke gewoonten die in de loop der jaren comfortabel zijn geworden voor wie al binnen zit.

Laat deze situatie daarom niet eindigen in een voorspelbaar ritueel van acties, verwijten en herstelgesprekken achter gesloten deuren. Laat haar eindigen in iets beters: een cao-stelsel waarin alle relevante stemmen worden gehoord, waarin representativiteit wordt onderbouwd in plaats van verondersteld, en waarin besluiten over de toekomst van schoonmakers en werkgevers niet worden genomen door een kring die zichzelf te lang als vanzelfsprekend heeft beschouwd.

SieV staat klaar om verantwoordelijkheid te nemen. Wij staan klaar om mee te praten, mee te wegen en mee te bouwen aan een sector die fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden combineert met ondernemerschap, uitvoerbaarheid en realiteitszin. Maar verantwoordelijkheid dragen kan alleen wanneer men ook wordt toegelaten tot de plek waar verantwoordelijkheid wordt georganiseerd.

De deur naar volwassen sociaal overleg staat wat ons betreft open. Het wordt tijd dat de sociale partners ophouden die deur van binnenuit dicht te houden.

Met bestuurlijke groet,
Branchevereniging SieV