Patrick Wolfert (PGW Advies) over gelekaart-aanbesteding: “Wat er in Petten gebeurt, is best arrogant”

De codecommissie deelt niet vaak een gele kaart uit. Eind december ontving het Joint Research Centre van de Europese Commissie in Petten er een. Reden? Voor de recente aanbesteding voor schoonmaakdienstverlening hanteerde men het gunningscriterium laagste prijs en opdrachtgever was niet ‘into speaking terms’. Bijzonder. En vooral bijzonder teleurstellend, maken we uit de beschouwing van Patrick Wolfert, directeur van PGW Advies op. In ons drieluik met aanbestedingsspecialist Octavia Siertsema en salesconsultant van Asito, Kirsten van der Vaart, pakt Patrick de grote vraag bij de kop: gunnen op laagste prijs, waarom toch?

Als gecertificeerd makelaar schoonmaakonderhoud werkt Patrick Wolfert voor PGW Advies. In de afgelopen ruim 15 jaar begeleidde hij diverse aanbestedingen in schoonmaak. Zijn eerste reactie op aanbesteden op de laatste prijs: “De laagste prijs is weliswaar wettelijk wel toegestaan, maar ethisch onverantwoord en ongewenst.” Hij deelt zijn mening graag met ons en verklaart deze nader.

De broodnodige code
“Als je als opdrachtgever een schoonmaakaanbesteding in de markt wilt zetten, mag je ondertussen op de hoogte zijn van ‘de code’. De Code Verantwoordelijk Marktgedrag die, omdat het broodnodig was, ook doorsijpelt naar andere branches, maar zoals uit de situatie rond de gele kaart voor het Joint Research Centre van de Europese Commissie in Petten blijkt, nog steeds broodnodig is!”

“Geld is niet oneindig aanwezig. Dat zou ook moeten leiden tot minder wensen”

“De Code Verantwoordelijk Marktgedrag is niet meer dan een afspraak tussen vier participanten, die betrokken zijn bij de totstandkoming van een goed schoonmaakcontract. Allereerst natuurlijk de opdrachtgever, in veel gevallen ondersteund door een (gecertificeerde EMCAS) schoonmaakmakelaar, die een aanbesteding voor schoonmaak in de markt (schoonmaakbedrijf) wil zetten, maar uiteindelijk moet het allemaal gebeuren door de schoonmakers. Dit viertal heeft ieder op zijn eigen vlak de verantwoordelijkheid om dit op de juiste wijze te doen. In de praktijk komt het hierop neer.”

De praktijk
“De opdrachtgever wil graag dat zijn locatie(s) op een zo prijsefficiënte wijze wordt schoongemaakt. Nadrukkelijk geen goedkoopste wijze, maar een prijs die past bij de vraag. Dat de totstandkoming van deze prijsefficiëntie niet eenvoudig is, blijkt wel uit het feit dat de laagste prijs in de schoonmaak helaas nog steeds voorkomt.

De makelaar ondersteunt opdrachtgever bij de totstandkoming van een goede inschrijving. Dat begint bij het opstellen van een bestek en programma van eisen. Een goede makelaar informeert naar mogelijk budget en overlegt met de opdrachtgever over het boodschappenlijstje – het plan van eisen. Natuurlijk is er begrip voor het gegeven dat geld niet oneindig aanwezig is, maar dat zou dan ook moeten leiden tot minder wensen. De juiste set kwalitatieve criteria geeft de opdrachtgever inzage in de mogelijkheden die een schoonmaakbedrijf heeft om met de door hen aangeboden prijzen de juiste kwaliteit te leveren.

Het schoonmaakbedrijf doet zijn best om een opdracht te verwerven tegen een werkbare prijs, maar zal altijd op grond van de gunningscriteria inschrijven. Gelukkig mijden velen de laagste prijs. Goede (kwalitatieve) gunningcriteria leiden derhalve tot een goede inschrijving.

“Een opdrachtgever die denkt dat plezier en betrokkenheid af valt te lezen in de laagste prijs, heeft zich slecht laten informeren”

De schoonmakers – de belangrijkste spelers in dit verhaal – komen helaas pas echt aan het werk (fysiek) zodra de inkt droog is van de gemaakte afspraken. Ze moeten dan dat gaan leveren wat op papier beloofd is. Zij moeten de kwaliteit bieden die men verwacht. Geef hen dan ook de ruimte hiervoor. Kwaliteit is geen knop waar je aan kunt draaien, totdat deze voldoet aan de gestelde wensen. Dit begint met het scheppen van het juiste klimaat door opdrachtgever, waarin de schoonmakers kunnen acteren. Net als voor de eigen medewerkers van de opdrachtgever mag ook de schoonmaker plezier en betrokkenheid ervaren bij de uitvoering van zijn werkzaamheden. Een opdrachtgever die denkt dat dit af valt te lezen in de laagste prijs, heeft zich slecht laten informeren al dan niet door een makelaar.”

Code is geen wetgeving
“Wat er in Petten gebeurt, is best arrogant. Door te roepen dat het Joint Research Centre zich moet houden aan Europese regels, lijkt het alsof alle andere instanties in Nederland dit niet hoeven te doen. De code is geen wetgeving; het is een afspraak die wij met elkaar hebben gemaakt om te voorkomen dat een branche zich omwille van verkeerd uitgelegde regels kapot maakt.”

Bij laagste prijs hoef je niets te verwachten
“De laagste prijs is in algemene zin eigenlijk helemaal niets, nul noppes. En dat mag je dan ook verwachten. Natuurlijk kun je een set eisen neerleggen waaraan moet worden voldaan, anders krijg je een boete of zetten we de leverancier eruit. En dan…? Blijven we dit dan herhalen onder het motto ‘de aanhouder wint’ of in dit geval ‘een ezel stoot zich in het gemeen…’.”

Alle partijen tevreden
Patrick doet zijn bedrijfsnaam PGW Advies eer aan, want hij geeft tot slot nog een advies: “Wees reëel en kies voor een aanbesteding waarbij, rekening houdend met een budget (daar is natuurlijk niets mis mee), de passende kwaliteit kan worden geleverd. Dan zijn alle partijen tevreden en daar gaat het uiteindelijk toch om!”

Leestips