Listeria bacterie: adder onder het schoonmaakgras

De media loopt er van over: listeria. De bacterie werd recent gevonden in de verpakte vleeswaren uit de fabriek van Offerman en heeft nu al met enkele doden en een miskraam tot gevolg. Er ligt dus meer dan een ‘schone’ taak voor onze schoonmaakbranche om dit soort drama’s te voorkomen. Hoe kun je deze adder onder het gras de kop indrukken? Of beter nog: voorkomen?

Eerst een introductie
Listeria is een bacterie die van nature in het milieu voorkomt in de bodem, vegetatie, fecaliën, afval- en rioolwater (onthoud deze goed) en natuurlijk de productieomgeving van diverse levensmiddelen. Listeria monocytogenes wordt voornamelijk via het voedsel overgedragen op de mens en kan dan ziekte veroorzaken, variërend van een milde gastro-enteritis tot ernstige vormen, met in sommige gevallen – zoals recent – de dood tot gevolg.

Listeria monocytogenes is een vrij resistente bacterie, die kan overleven en groeien in een gekoelde omgeving, zoals de productieomgeving van levensmiddelen en de huishoudelijke koelkast. Vandaar dat de beheersing van deze bacterie een uitdaging vormt voor de levensmiddelenindustrie en ook de consument voldoende aandacht moet schenken aan de correcte hantering en bereiding van levensmiddelen in de keuken.

Dan de valkuilen
Op welke plaatsen vind je listeria vaak terug in de voedingsmiddelenindustrie? Vloeren en afvoerputten. Waarom juist daar? Ze vormen een ‘aangename broeikas’. Om te voorkomen dat Listeria-besmetting zich verspreidt tussen verschillende hoogrisicogebieden, moeten deze gebieden fysiek worden gescheiden van gebieden met een laag risico om water, aerosolen en de verplaatsing van mensen en apparatuur te voorkomen. In veel gevallen worden deze gebieden gescheiden door een hygiënesluis met een schoenborstelmachine. Als dit niet mogelijk is, kan een desinfectiemat een oplossing bieden.

Oplossingen
Listeria kan worden overgedragen via besmette vloeren en afvoerputten naar andere gedeelte van de productieruimten, en zelfs naar het products zelf, op een aantal verschillende manieren. Denk bijvoorbeeld aan schoenzolen, productieonderdelen, wielen van karretjes en zelfs borstels, bezems en andere schoonmaakmaterialen.

De beste manier om Listeria te voorkomen, is een regelmatige reiniging en desinfectie. Daarnaast mag een goede validatie van deze twee processen niet ontbreken, denk hierbij aan bemonstering. Het gebruik van hogedrukreinigers en schrobmachines verhoogt de kans op de verspreiding van listeria via luchtverplaatsing. Gebruik in plaats daarvan speciale handmatige reinigingsmaterialen met kleurcode voor vloer- en afvoerreiniging. En natuurlijk als het even kan, reinig altijd zo droog mogelijk. Listeria houdt van vocht.

Nog een tip: dagelijkse reiniging moet worden aangevuld met regelmatige stripdowns en dieptereiniging, zodat moeilijk bereikbare gebieden worden gecontroleerd. De frequentie van diepe reiniging moet gebaseerd zijn op risicobeoordeling.

Geloof het of niet!
Schoonmaakmaterialen kunnen een gigantische bron van een listeriabesmetting zijn. Een onderzoek van de Campden BRI uit 1990 toonde aan, dat 47% van het schoonmaakmateriaal positief getest zijn op listeria. Daarom zijn twee zaken van cruciaal belang: (1) een hygiënisch design en (2) een juist onderhoud van de schoonmaaktools.

Hoe dan wel?
Reinigingsgereedschappen moeten een hygiënisch goed ontwerp hebben en eenvoudig te reinigen zijn. Dus: (1) een gladde constructie; (2) constructie uit één stuk; (3) eenvoudig demontage (4) geen spleten, kieren, naden en randen. En reinigingsgereedschappen moeten op de juiste manier worden onderhouden.

Wesley de Jong,
directeur Hygienesupply

Leestip:
Deze blog is een samenvatting van het artikel Listeria bacteria, waar moet ik nou precies op letten?, dat Wesley op de website Hygienesupply plaatste. Het hele artikel bevat onder meer informatie over ‘Listeria – de feiten op een rijtje’ en beantwoordt vragen als ‘wanneer maak je je zorgen over Listeria?’. Klik daarvoor op deze link.