Interview Hella Vercammen (The Legal Company) over vrouwelijk leiderschap: “Meer vrouwelijke energie helpt de schoonmaakbranche en maatschappij echt verder”
Meer vrouwelijk leiderschap is volgens Hella Vercammen (The Legal Company) iets wat hard nodig is. Dat betekent niet alleen meer vrouwen in de leiding, maar ook mannen die meer vanuit vrouwelijke energie en waarden ondernemen. Niet alleen in de schoonmaakbranche, maar in de hele maatschappij. Vrouwelijke energie is van nature gericht op het creëren en in stand houden van de omgeving en het leven. Dus meer samenwerking, verbinding en oog voor de mens achter het werk. Daar pleit ze voor. Tegelijk is ze ook duidelijk: als je vrouwelijk leiderschap echt serieus neemt, dan moet je niet blijven praten. Doe onderzoek naar waar vrouwen nog achterlopen in hun kansen op leiderschap en zorg voor meer morele ambitie bij mannen en doe er iets aan doen.
Wie is Hella Vercammen?
“Als jurist help ik dagelijks mkb-bedrijven met hun juridische vraagstukken. Ik ben hun juridische business partner, waarbij ik in elke fase van het bedrijf de ondernemer bijsta in het creëren van basisdocumentatie en stabiliteit, problemen oplos, maar ook zorg voor een stevige ondergrond.
Dat doe ik niet alleen. In mijn bedrijf, The Legal Company, werk ik samen met mijn team van vijf juristen en officemanager. Samen staan we ondernemers vanuit verschillende vakgebieden bij. Zo ook binnen de schoonmaakbranche. We lopen al zo’n tien jaar rond in de branche, zijn gespecialiseerd in de schoonmaak-cao en branche gerelateerde juridische problematiek bij schoonmaakondernemers. We verzorgen de cao-helpdesk van SIEV en delen kennis met schoonmaakbedrijven via onze kennisblogs en kennissessies.”
Hoe kwam je in de schoonmaakbranche terecht?
“Door twee mannen. Door John de Haan van De Haan Groep. Ik heb hem destijds geholpen met onder andere arbeidsdocumentatie. Zo leerde ik ook de schoonmaak wereld en de schoonmaak-cao kennen. En door Koos van der Leij van Clean Totaal. Koos heeft mij toen een kickstart gegeven als juridisch expert binnen de branche.
De branche trok mij meteen. Je hebt te maken met veel gepassioneerde hard werkende non nonsens ondernemers. Mkb-ondernemers die met hart en ziel (mee-)werken, maar toch regelmatig, door de complexiteit van de wetgeving en de cao, met juridische en personele vraagstukken te maken krijgen. Dan is er behoefte aan juridische ondersteuning. Ik vind het belangrijk om hen er doorheen te loodsen naar veiliger vaarwater.”
Wat is jouw visie op vrouwelijk leiderschap?
“Vrouwelijk leiderschap is heel belangrijk. We leven in een wereld waarin persoonlijk gewin, powerplay, schaamteloos leiderschap, kracht en macht de norm zijn en de boventoon voert. Dat brengt verdeeldheid en polarisatie met een hele kleine groep winnaars en een hele grote groep verliezers. Ik vind het daarom belangrijk dat er meer vrouwelijke energie moet komen in de maatschappij om daar een tegenkracht tegen te bieden.
Daarmee bedoel ik niet dat vrouwen mannen gaan domineren, wel dat mannen meer met vrouwelijke energie zouden kunnen ondernemen. En zo kiezen voor samenwerking en verantwoordelijkheid nemen voor een betere wereld en de ander. Dus niet alleen vanuit winstgevendheid en risico opereren. Met respect voor iedere laag in het bedrijf. En nadenken over hoe verhoudt jouw bedrijf zich tot de rest van de wereld. Maakt het onderaan de streep een positieve of een negatieve impact, hoeveel maatschappelijke winst maak jij?
Voor mij zit de kracht van vrouwelijk leiderschap vooral in professioneel en empathisch leiderschap. Het beste willen voor iedere klant willen, voor iedere medewerker, de natuur en leefomgeving maar wel met een zakelijke focus.
Tegelijk ben ik niet blind voor wat vrouwen weer van mannen kunnen leren. Ieder mens heeft mannelijke en vrouwelijke energie. Mannen zijn goed in krachtige lineaire energie: kom op, voorwaarts, dat is onze stip op de horizon. En ook het knopen doorhakken en impopulaire beslissingen nemen. Vrouwen vinden dat soms moeilijk, omdat ze meer vanuit empathie werken. Maar echt leiderschap betekent soms ook in die zin verantwoordelijkheid nemen.”
Vind je dat er genoeg vrouwelijk leiderschap is in de schoonmaakbranche?
“Te weinig denk ik nog, terwijl het ook business wise heel nodig is om meer inzet van vrouwen te activeren in deze krappe arbeidsmarkt. Dat komt omdat het zowel van hogerhand niet voldoende gestimuleerd wordt als van onderaf. Bestuurders zijn nog te vaak oudere, witte mannen die zelf traditioneel in de wedstrijd staan. Of durven de vrouwelijke bestuurders misschien nog te weinig daarmee? Daar mag meer actie in komen. De nieuwe voorzitter van de Code Verantwoord Marktgedrag is helaas weer geen (jonge) vrouw. Een gemiste kans wat mij betreft.
Tegelijk zie ik ook andere belemmeringen. Soms is de emancipatie nog minder ver dan nodig is in bepaalde culturen. Het is voor die vrouwen lastiger om de leiderschapsrol te pakken, om meer te willen werken of bepaalde ambitie te hebben, omdat er minder support is vanuit het thuisfront.
Dat is overigens niet alleen cultureel bepaald. Dat geldt voor alle vrouwen. De wil is er wel, maar als deze niet gefaciliteerd wordt, blijven ze doorgaan met te veel privé zorgtaken. En schuldgevoel. Een vrouw heeft meer empathisch gevoel, waardoor het voor haar moeilijker is om te zeggen: dan gebeurt het maar niet, ik ga nu voor mijn eigen carrière.” Mannen doen dat veel gemakkelijker.”
Zie je daar verandering in komen?
“Ja, natuurlijk, ik zie zeker dat vrouwelijk leiderschap zich uitbreidt, en ook in de top van Nederlandse Schoonmaakbedrijven. Die voldoen ruimschoot aan het vrouwen quota hoewel dat niet voor hen geldt. Dat is echt goed nieuws. Toch denk ik dat dit nog te weinig effect heeft in de bedrijven daaronder. En in de lagere regionen onder het bestuur, dus op directie en MT niveau, maar ook in de operatie onder de Rayonmanagers, objectleiders, voormannen/vrouwen etc. In de schoonmaakbranche lijkt het nog steeds meer uitzondering dan regel, maar ik heb er geen onderzoek naar gedaan.”
Oproep tot meer onderzoek
“In 2022 al heb ik daarom met een aantal vrouwelijke directeuren/eigenaren en de redactie van Clean Totaal aan de branche een oproep gedaan om dat onderzoek te doen. Naar de status van vrouwelijk leiders in de Schoonmaak branche, naar de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen. Dat was ook mede naar aanleiding van de toenmalige nieuwe verplichting voor beursgenoteerde bedrijven om aan het vrouwenquotum te voldoen. Binnen de schoonmaak zijn er weliswaar geen beursgenoteerde Nederlandse bedrijven (ISS en Rentokill zijn beursgenoteerd maar niet in Nederland), maar je kan wel kijken naar het moreel effect van die wetgeving. We waren helaas roepende in de woestijn. Niemand is erop in gegaan. Dat onderzoek is dus nooit van de grond gekomen.”
Goede nieuws is wel dat de top 5 grootste schoonmaakbedrijven inmiddels ruimschoots voldoen aan die 33% norm en op weg zijn naar de 50%.
Ik zou willen dat de brancheorganisaties en/of RAS de toename van vrouwelijke leiderschap gaan ondersteunen en actief gaan stimuleren. We praten over inclusiviteit. Dat gaat vooral over culturen, maar nog minder over inclusiviteit van vrouwen. Hoe kunnen we programma’s ontwikkelen om vrouwen van onderaf, maar ook van bovenaf meer in die leiderschapsrollen te krijgen? Daar zullen de mannen ook vooral actief in moeten worden betrokken en moeten meedoen.”
Wat is jouw oproep aan de branche?
“Doe onderzoek naar de rol van de vrouw. Hoe zit het met het effect van de vrouwenquota. Waar loopt ze nog in achter binnen de schoonmaakbranche? Is er voldoende sprake van gelijke kansen qua promotie, gelijk loon?
Met de nieuwe wet over loontransparantie mogen vrouwen transparantie vragen aan hun werkgever over de beloning binnen het bedrijf. De cao bepaalt weliswaar het loon voor mannen en vrouwen gelijk, maar waar het vaak misgaat is de functie-indeling en de bijzondere toeslagen. Waarom krijgt hij wel die bijzondere toeslag en ik niet? Waarom is hij wel objectleider en waarom ben ik nog steeds voorvrouw?
Voordat je zo’n programma gaat opzetten, moet je eerst objectief en feitelijk onderzoek doen. Bijvoorbeeld door een onafhankelijke gespecialiseerde onderzoekspartij als Women Inc.
Daar zie ik ook meteen kansen voor de krappe arbeidsmarkt. Zijn er vrouwen die meer uren willen werken, maar niet de kans krijgen?”
Wat wil je jonge vrouwen in de branche meegeven?
“Als je wil werken aan je eigen leiderschap en daarin slagen, dan is dat niet iets wat je zomaar overkomt. Focus op wat je professioneel wil bereiken. Stel je doelen voor de langere termijn en zorg dat voor die stip op de horizon.
Maak een plan en praat erover met een ervaren businessadviseur of ondernemer. Neem vooral iemand in vertrouwen waarvan je weet: die heeft die weg al eens bewandeld, die heeft ervaring. Daar kan ik van leren. Zoek geen hulp bij iemand die alleen maar praat vanuit de theorie.
En minstens zo belangrijk: zorg (eerst) goed voor jezelf. Let op je mentale en fysieke gezondheid, beteugel je ambitie soms even als je merkt dat je lichaam of geest begint te protesteren. Het is geen quick fix, het is een kwestie van ups-and-downs maar wel met een stijgende lijn.
En opereer vanuit vertrouwen, niet vanuit controle.”
Lees ook:
