Het Portret: De tekenende toiletmeester

Clement van Wijk verdient de kost als toiletmeester bij de Hema in Leeuwarden. Tussen het schoonmaken door maakt hij portrettekeningen, van Mona Lisa of prinses Amalia. Klanten poseren soms voor hem, in de bezemkast, ofwel ‘studio Hema’.  “Als ik hier zit laten mensen de wc’s een stuk schoner achter.”

“Ik moet heel nodig plassen. Moet ik eerst betalen of mag dat ook daarna?”, komt een wat oudere dame met hoge nood de toiletten binnenstormen. “Ga maar hoor”, antwoordt Van Wijk gemoedelijk, zich een goede gastheer betonend.
De 59-jarige Leeuwarder is vermoedelijk een van de weinige overgebleven ‘toiletmeesters’ in Friesland. Sinds twee jaar pacht hij de toiletgroep op de eerste verdieping van het warenhuis. Jaren geleden werkte hij als lasser, maar hij raakte arbeidsongeschikt. “Ik heb maar één arm die het doet, dus toen ik zag dat ze hier iemand zochten, dacht ik: dát kan ik wel.” Zes dagen in de week zit hij hier, maandag tot en met vrijdag van 9 tot 18 uur, koopavond en zondagmiddag, in witte jas. De 70 cent die klanten voor een toiletbezoek betalen, is voor Van Wijk. Hij kan er van leven, al is het geen vetpot. “De zomer, dat zijn de leuke maanden omdat het drukker is. Dan spaar ik voor de winter.”

Geen pauze
Het werk bevalt hem goed. “Het is wel ontspannend. Ik heb drie keer iemand gehad die het niet proper vond. Nou, op 60.000 klanten kan ik daar mee leven.”
De toiletmeester gunt zichzelf geen pauze. “Ik haal koffie en ga weer zitten, anders mis ik te veel inkomsten. En bovendien, als ik hier zit laten mensen de wc’s een stuk schoner achter.” Hij ziet een verschil tussen generaties. “Oudere mensen betalen standaard, jongeren houden het geld liever in eigen zak.” De Leeuwarder, die zich ‘radicaal christen’ noemt, haalt er zijn schouders over op. “In de bijbel staat: als iemand je besteelt, vraagt het niet terug. Hij (wijst omhoog) regelt wel dat ik genoeg krijgt.”

In de sanitaire ruimte hangen verschillende portretten; van koning Willem-Alexander, kroonprinses Amalia, een jonge vrouw en Van Wijk als kind. Allemaal eigen werk, want naast toiletmeester is hij ook tekenaar. “Thuis schilderde ik al, hier ben ik begonnen met tekenen.” Hij vindt onder meer inspiratie op YouTube en in series zoals Peaky Blinders. “Als een acteur mooi in het licht staat, neem ik een screenshot en dan ga ik streepjes zetten met pastelkrijt.”

Rembrandt als grote inspirator
Rembrandt is zijn grote inspirator. Op YouTube bekijkt hij filmpjes om zich tekentechnieken eigen te maken, zoals het ‘Rembrandt-driekhoekje’. “Ik ben veel bezig met licht, net als de schilder. Oude mannetjes en mooie dames zijn het mooist om te tekenen.” Hij doet minstens drie dagen over een tekening.

Soms willen klanten wel voor hem poseren, die zet hij dan in de ingang van de bezemkast, door hem ‘studio Hema’ genoemd. Van Wijk krijgt positieve reacties op zijn tekenwerk. Nu en dan rolt er een opdracht uit. “Kijk, deze heb ik laatst gemaakt”, toont hij een levendig portret van een oudere dame. “Ze was er heel blij mee.”

Instagram: @clement_paints

Bron: Het Dagblad van het Noorden
Foto’s: Jaap Schaaf