Gezien in de media: Khadija Hyati, al vijftien jaar strijdend voor schoonmakers

Op 7 februari 2025 publiceerde OneWorld een portret van Khadija Hyati (56), de eerste ‘president’ van het Schoonmakersparlement. Vijftien jaar lang voerde zij strijd voor betere arbeidsomstandigheden in de schoonmaaksector. Nu ze het stokje overdraagt, blikt ze terug op haar successen en de uitdagingen die nog steeds spelen.

Door werkgevers gevreesd, door collega’s geliefd: Khadija was jarenlang hét gezicht van de strijd voor betere arbeidsomstandigheden in de schoonmaaksector. Als eerste ‘president’ van het Schoonmakersparlement zette zij zich in voor eerlijke lonen, respect en betere werkomstandigheden. Nu ze het stokje overdraagt, blikt ze terug: “Gezien worden is belangrijk, maar je moet ook kunnen rondkomen.”

De stem van de schoonmakers
Het Schoonmakersparlement werd in 2010 opgericht na een grote staking in de sector. Dit democratische orgaan van vakbond FNV bestaat uit vijftig gekozen schoonmakers die zich vrijwillig inzetten voor hun collega’s. Zij onderhandelen over de cao, organiseren acties en zorgen ervoor dat schoonmakers hun rechten kennen.
Hyati werd in 2010 verkozen tot president, een functie die haar tot een boegbeeld maakte. “Ik won als vrouw met een migratieachtergrond van een witte man. Mijn collega’s gaven mij het vertrouwen om hun gevoelens te verwoorden.” Dit vertrouwen bracht een grote verantwoordelijkheid met zich mee, maar ook de kracht om door te zetten.

Acties met impact
De arbeidsvoorwaarden voor schoonmakers waren jarenlang slecht: lage lonen, weinig respect en een hoge werkdruk. Stakingen en onderhandelingen brachten verandering. Het bruto uurloon steeg in vijftien jaar van 10 naar 14,58 euro, maar dat is nog steeds maar 50 cent boven het minimumloon. “Schoonmakers moeten leven, niet overleven,” stelt Hyati.
Naast loonsverhoging heeft het Schoonmakersparlement ook gestreden voor meer respect. “Schoonmakers worden vaak niet eens begroet op hun werkplek,” vertelt Hyati. Door hun acties ziet ze hierin verbetering: steeds vaker kennen werknemers de naam van hun schoonmaker en groeit de waardering voor het vak.

Gezondheidsrisico’s en strijd tegen ongelijkheid
Schoonmaken is zwaar werk en leidt vaak tot gezondheidsproblemen. Zelf belandde Hyati door haar werk met een nekhernia thuis. Daarnaast waren er jarenlang wachtdagen bij ziekte: de eerste twee dagen zonder loon. “Ziek zijn werd bestraft,” zegt Hyati. Dankzij een wekenlange staking in 2014 werden de wachtdagen afgeschaft.
Ondanks deze overwinningen blijft ongelijkheid een probleem. Veel schoonmakers moeten naast een fulltime baan nog extra diensten draaien om rond te komen. Zeker voor alleenstaande ouders is dit een zware last. “We zijn vooruitgekomen, maar we zijn er nog niet,” benadrukt Hyati.

Trots op het vak
Naast betere voorwaarden wil Hyati dat schoonmakers trots zijn op hun werk. “Mensen denken vaak dat schoonmakers niks kunnen, maar schoonmaken is een vak. Zonder ons kan een chirurg niet opereren.” Die trots ziet ze steeds vaker terug. “Vroeger liepen veel schoonmakers met gebogen hoofd. Nu zeggen ze vol zelfvertrouwen: ‘Ik ben een schoonmaker.’”
Na vijftien jaar draagt Hyati het presidentschap over, maar haar strijdlust blijft. Als bestuurslid van FNV blijft ze zich inzetten voor de schoonmakers. “Zolang mensen niet fatsoenlijk kunnen rondkomen, is er iets om voor te strijden.”

Lees het artikel op OneWorld voor het hele verhaal van Khadija Hyati en haar strijd.