Terugblik VSR Voorjaarsevent: van strategische koers tot een scherp brein

Op woensdag 28 mei 2026 kwamen de leden van VSR samen voor het Voorjaarsevent in de LEEFFabriek in Arnhem. Een locatie die meteen de toon zette: historisch, groen, ruim en met een bijzonder verhaal. De voormalige steenfabriek uit 1928 kreeg, na jaren leegstand, dankzij eigenaar Frank van Jaarsveld een indrukwekkende nieuwe bestemming. Waar ooit bakstenen werden geproduceerd, vinden nu trainingen, bijeenkomsten en retraites plaats, midden in het natuurgebied Meinerswijk. De restauratie van het pand nam jaren in beslag. Het resultaat is een bijzondere combinatie van industrieel erfgoed, natuur en ondernemerschap die uitstekend paste bij de sfeer van de middag, waarbij spreker prof. dr. Erik Scherder een belangrijke rol speelde.

 

VSR kijkt vooruit

Voorzitter Charlotte Morijn opende het programma en nam de aanwezigen in vogelvlucht mee langs de VSR-actualiteiten. Ze stond stil bij de brede vertegenwoordiging binnen de vereniging, de veelgebruikte publicaties op de website en lopende onderzoeken en projecten.

Onder meer microvezel en wasbeurten, wasprocessen in de zorg, levensloop van de schoonmaakmedewerker, schoonmaakvriendelijk ontwerpen, hygiëne in het primair onderwijs, zwembaden en doorwerken na pensioen kwamen voorbij. Ook het strategisch manifest kreeg aandacht: een herijking die richting geeft aan de komende jaren, op weg naar het jubileumjaar waarin VSR 50 jaar bestaat.

Blijf je brein uitdagen

Daarna komt prof. dr. Erik Scherder aan het woord, hoogleraar klinische neuropsychologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Scherder behoort al jaren tot de bekendste neurowetenschappers van Nederland en weet wetenschappelijke inzichten toegankelijk te maken voor een breed publiek. Zijn missie reikt daarbij verder dan de collegezaal. Zo zet hij zich actief in om kinderen meer te laten bewegen en ondersteunt hij jongvolwassenen met niet-aangeboren hersenletsel via het Erik Scherder Huis.

Vanaf de eerste minuten neemt Scherder de zaal mee in de fascinerende wereld van hersenen, gedrag en omgeving. Daarbij maakt hij voortdurend de vertaalslag van wetenschap naar het dagelijks leven. Volgens Scherder wordt de kwaliteit van onze hersennetwerken niet alleen bepaald door aanleg, maar vooral ook door de omgeving waarin we leven en werken. Nieuwe ervaringen, uitdagingen en activiteiten die moeite kosten, houden het brein actief en gezond. Juist daarom pleit hij voor een leven waarin mensen zichzelf blijven uitdagen, ongeacht leeftijd of functie.

Ook beweging komt uitgebreid aan bod. Scherder benadrukt opnieuw zijn bekende boodschap dat langdurig zitten schadelijk is voor zowel lichaam als brein. Regelmatig opstaan, bewegen en nieuwe prikkels opzoeken dragen volgens hem bij aan een betere gezondheid én betere cognitieve prestaties. Daarbij verwijst hij naar zijn inzet om kinderen meer te laten bewegen gedurende de schooldag en niet alleen tijdens sportmomenten.

 

Een schone omgeving, een scherper brein

Voor de schoonmaakbranche blijkt zijn verhaal verrassend raak. Scherder laat zien hoe sterk omgeving en brein met elkaar verbonden zijn. Aan de hand van onderzoek naar zogenoemde ‘clutter’ legt hij uit dat een rommelige omgeving bij veel mensen onbewust aandacht vraagt. Die aandacht gaat dan niet naar het werk of de activiteit waarop iemand zich wil focussen. Een opgeruimde en schone werkomgeving helpt daardoor om concentratie en aandacht beter vast te houden.

Ook andere omgevingsfactoren komen aan bod. Scherder maakt duidelijk dat de invloed van schoonmaak veel verder reikt dan alleen wat zichtbaar schoon is. Zo verwijst hij naar onderzoek naar geurverwerking en de invloed daarvan op welzijn, aandacht en cognitief functioneren. Daarnaast laat hij resultaten zien van onderzoek naar ventilatiereiniging, waarbij klachten als vermoeidheid, hoofdpijn, misselijkheid, duizeligheid, hoesten en een droge keel na reiniging duidelijk afnemen. Ook studies naar handhygiëne passeren de revue, waarbij de effecten op ziektegevallen en uitval zichtbaar worden. Daarmee wordt de waarde van schoonmaak breder dan hygiëne alleen: schoonmaak draagt bij aan een omgeving waarin mensen gezonder, prettiger en productiever kunnen werken.

Meer uitdaging, minder mentale vermoeidheid

Over één aspect maakt Scherder zich in ieder geval weinig zorgen: beweging. Schoonmakers zetten tijdens hun werk vaak al veel stappen. De uitdaging zit volgens hem juist in de combinatie met cognitieve inspanning. Daarbij gaat hij in op het fenomeen mental fatigue: de mentale vermoeidheid die kan ontstaan wanneer werkzaamheden te eentonig zijn of onvoldoende uitdaging bieden. Volgens Scherder kost niet alleen het uitvoeren van een taak energie, maar ook het voortdurende gevoel dat iemand liever iets anders zou doen. Juist daarom zijn afwisseling, nieuwe prikkels en voldoende uitdaging belangrijk. Variatie in werkzaamheden helpt om mensen betrokken, gemotiveerd en mentaal fit te houden.

Met humor, energie en veel interactie weet Scherder wetenschap, praktijk en schoonmaak moeiteloos met elkaar te verbinden. Zijn boodschap is helder: een schone, opgeruimde en gezonde omgeving doet meer met mensen dan we vaak beseffen. Zijn verhaal levert niet alleen nieuwe inzichten op, maar ook volop gespreksstof tijdens de aansluitende netwerkborrel. Daarmee kan VSR terugkijken op een inspirerende en geslaagde middag op een bijzondere locatie.

En wie alvast vooruit wil kijken: op dinsdag 8 september staat het volgende VSR Zomerevent alweer op de agenda.