Schoonmaak en arbeidskrapte (1): “Erkenning door coronavirus vergroot binding en aantrekkingskracht ook voor langere tijd”

Tot begin maart waren we als schoonmaakbranche vol van arbeidskrapte. We hadden er veel kopzorgen over. En wat zien we nu, nog geen 2 maanden later? Het FNV signaleert een trend naar veel meer ww-aanvragen: 3 tot 5 keer zoveel. Hago blikt vooruit naar nieuwe businessmodellen. CSU deed onderzoek: 8 op 10 Nederlanders vindt dat schoonmaak in de toekomst meer aandacht moet krijgen, zeker met het oog op het tegengaan van virussen. Asito start met succes een eigen MobiliteitsCentrum. Er gebeurt veel in de wereld, in de sector. Wat staat de schoonmaakbranche te wachten? Door meer faillissementen, minder werk, minder banen? Of juist niet, omdat schoonmaak een stevige en standvastige sector is. Of omdat schoonmaak van alle tijden is. Of omdat hygiëne juist van nu en de nabije toekomst is. De redactie van Schoonmaakjournaal legde de case Arbeidsmarkt en arbeidskrapte voor aan 15 schoonmaakbedrijven. In deze hectische tijd vonden 1nergiek, Blinck Schoon, CSU, Gom en Westerveld toch de tijd om snel te reageren.

Hoe zie jij de schoonmaakarbeidsmarkt zich ontwikkelen? Onze eerste vraag in een serie van vier. “Iedereen heeft ’schoon’ op het netvlies staan”, reageert Marco Gramser, HR directeur van CSU. “Het schoonmaakvak staat meer dan ooit op het podium waar het hoort. Dat levert erkenning op. Bestaande medewerkers voelen en ervaren dat. Het vergroot de binding en aantrekkingskracht van ons werk ook voor langere tijd. Dat heeft zijn weerslag op de arbeidsmarkt.” Positieve geluiden komen ook van Pauline Kalee van Blinck Schoon: “Sinds het begin van de crisis hebben we veel open sollicitaties binnen gekregen.” Pauline houdt rekening met drie scenario’s na de corona-lockdown: (1) rustig aan opstarten met eigen medewerkers, (2) minder operationele bedrijven die wel meer schoonmaak willen uit angst voor besmetting, of (3) terug naar normaal – “maar dat is een utopie” – qua medewerkers en klanten, met meer schoonmaak of anders verdeeld over de dag vanwege de anderhalvemeter-afstand.

Terug naar eerst
Mirella Gaasbeek, HR-manager van Westerveld, durft al een voorzichtige blik richting 2021 te werpen: “Nu is er minder vraag naar schoonmaak, doordat locaties dicht zijn en dus zijn er meer kandidaten beschikbaar, mede door de ontwikkelingen in de uitzendbranche en het niet verlengen van contracten. Ik verwacht dat dit een tijdelijke situatie is en maximaal 1,5 jaar duurt. Zodra corona onder controle is, dan gaat het werk en de arbeidsmarkt weer terug bewegen naar de situatie zoals deze was voor maart 2020, met een mogelijke groei door de toenemende behoefte aan hygiëne in kantoren, zorginstellingen et cetera.”

Ook Ilja van der Oord, P&O manager bij 1nergiek, spreekt in haar reactie op onze vraag Hoe zie jij de schoonmaakarbeidsmarkt zich ontwikkelen? over uitzendkrachten. “Tot 1 maart konden we onze opdrachtgevers van dienst zijn met onze eigen schooncollega’s en een flexibele schil van uitzendkrachten. En ja, met uitbreidingen was het altijd spannend om nieuwe schooncollega’s aan te trekken als er geen overnamekandidaten waren. Er was zeker sprake van personeelskrapte.” Ook 1nergiek merkt nu afschaling van opdrachten, minder schoonmaak met de grootste invloed op de uitzendkrachten. “Maar we willen ook hen zo veel mogelijk behouden, voor nu en in de toekomst. Daarbij is de duur van de overheidsmaatregelen van grote invloed”, aldus Ilja.

Aandacht blijft essentieel
Dynamisch en voortdurend in beweging zijn typerend voor de arbeidsmarkt, overtuigt Marjolein Reijs, HR-directeur van Gom. “In deze onwerkelijke periode beleeft onze schoonmaakarbeidsmarkt ook een ongekende dynamiek. Tot zeer recent enorme arbeidskrapte en nu is een fors aantal mensen boventallig.” Marjolein ziet kansen: “De erkenning en waardering voor het schoonmaakvak is er. Ik hoop van harte dat het straks meer mensen zal motiveren voor het schoonmaakvak als toekomstig beroep.” Essentieel blijft de aandacht voor werk en medewerkers: “We hebben het afgelopen jaar ingezet op het investeren in mensen en menselijk kapitaal, in goed personeelsbeleid en in een specialistische werkomgeving waarin mensen zich gewaardeerd, veilig en waardevol voelen”, aldus Marjolein.

Veel faillissementen, dus veel lege kantoren, maar ook nu nog gesloten scholen, horecagelegenheiden en leisure-locaties: in relatie tot de schoonmaakarbeidsmarkt, wat verwacht je en wat hoop je?
Als je niet of nauwelijks schoonmaakdiensten verleent in de horeca, toerisme en leisure, gaat de coronacrisis dan aan je deurtje voorbij? “Een geluk bij een ongeluk”, ervaart Pauline van Blinck Schoon. Wel met een kanttekening: “Daar waar mogelijk hebben we klanten korting gegeven of betalingen opgeschort. Voelbaar in onze portemonnee, hopelijk voelen onze klanten onze goodwill.” Het team van Blinck Schoon verwacht en hoopt dat de klantrelaties en -contracten behouden kunnen blijven, wellicht een continuering in aangepaste contractvorm of qua aantal uren. Bij die gedachte sluit Mirella van Westerveld zich aan: “Ik verwacht een afname in werkzaamheden doordat kantoren sluiten en contracten krimpen, maar ook een andere vraag uit de markt: hygiëne. De arbeidsmarkt zal terug bewegen naar de situatie van voor maart 2020.”

Onze weg vinden
“Onze klantenportefeuille is gelukkig heel stabiel, ook nu.” Dat neemt niet weg dat ook Ilja van 1nergiek hoopte dat premier Rutte gisteravond kon zeggen dat vanaf 28 april alles weer open kan. “Dat is een utopie”, en daarin kreeg Ilja helaas gelijk. “Tegenstrijdige berichten over wat wel en niet verstandig is, het opschorten van besluitvorming, veel onduidelijkheid; dat zorgt ook voor onrust onder onze schooncollega’s en opdrachtgevers. We moeten allemaal onze weg vinden, waar die voorheen heel duidelijk was. Dat zijn we niet gewend.”

“De blijvende effecten in alle sectoren moeten we afwachten”, concludeert Marco Gramser van CSU. Voor de reactie van Marco kan een weegschaal als metafoor dienen, zo’n ouderwetse met gewichtjes en links en rechts een schaaltje: “Bij de ene klant is onze dienstverlening harder nodig dan anders, bij de andere klant zijn vestigingen gesloten of is de bezetting is minimaal. Sommige collega’s kunnen daardoor niet aan het werk of worden op andere plekken ingezet.” Marjolein van Gom sluit daarbij aan en steekt niet onder stoelen of banken, dat de plots veranderde wereld “forse omzetdalingen bij onze klanten tot gevolg hebben. We voelen dat direct. In gesprek blijven, met elkaar afspraken maken en kijken wat wel en niet haalbaar is in de combinatie van taken. Maar één ding is juist nu erg belangrijk: verbinding met elkaar maken, met onze medewerkers en onze klanten.”

Samen sterk
Naast #blijfthuis en #houvol is #samensterk wel ‘een ding’ in dit coronatijdperk. Het laatste statement ervaren 1nergiek en haar opdrachtgevers dat zich vertaalt naar veel inventiviteit. “We proberen elkaar te helpen, we zoeken de samenwerking op om door deze periode heen te komen. We leren wat we aan elkaar hebben, dat is zeker wat waard.”

In deel 2 van dit tweeluik over arbeidsmarkt en arbeidskrapte pakken we samen met Ilja, Marco, Marjolein, Mirella en Pauline het behoud van de huidige schoonmaakhelden en het winnen van nieuwe helden op.