Impressie codecongres Van Principe naar Praktijk, zo werkt het: “Het moet kloppen”

“Als je verantwoordelijk marktgedrag aan partijen vraagt, met wie je samenwerkt, moet je zelf het goede voorbeeld geven, het moet gewoon kloppen”, benadrukt president-directeur ProRail, Pier Eringa. Hij was een van de sprekers op het congres ‘Van Principe naar Praktijk, zo werkt het’ van de stichting Code Verantwoordelijk Marktgedrag, dat op dinsdag 5 maart in het SER-gebouw in Den Haag plaatsvond. De uitspraak ‘het moet kloppen’ werd voor de redactie van Schoonmaakjournaal, die middag de centrale gedachte. Want de vraag die bij de sprekers en de gesprekken sterk naar voren kwam was: hoe weeg je de kwaliteit goed mee bij de inkoop van facilitaire diensten? Hoe zorg je voor een goede balans tussen de verschillende criteria, hoe laat je het kloppen?

Bij de inkoop van facilitaire diensten (schoonmaak-, catering-, beveiliging- of verhuisklussen) speelt de prijs nog steeds een grote rol. Maar juist bij de inkoop van diensten is het belangrijk om de kwaliteit goed mee te wegen, hoe lastig dat voor inkopers ook mag zijn. Alleen daarmee voorkom je latere teleurstelling en vermijd je onrust onder de werkers die de scherpe prijs in de praktijk waar moeten maken.

Het menselijk belang
Mariette Hamer, voorzitter van de SER, opende het congres en sprak direct over het meewegen van menselijke belangen: “Veel oog hebben voor de mens komt ten goede van de markt”. Bewust ondernemen is de dialoog met verschillende partijen aangaan en voor begrip en afspraken op maat zorgen. En daar hoort de mens ook bij, want tevreden mensen zorgen voor een betere kwaliteit van het werk en tevreden opdrachtgevers.” Onlangs tekende de SER zelf de Code Verantwoordelijk Marktgedrag.

Reguleren voor- én achterkant
De voorzitter van de commissie Code Verantwoordelijk Marktgedrag, Kees Blokland, zoomde in op de aanjagerspositie van de commissie: “Als je de voorkant (goede kwaliteit dienstverlening en beleving) wilt realiseren, moet je ook aan de achterkant je zaakjes regelen. Als je geen kennis van zaken hebt, niet voor kwaliteit kiest maar alleen voor prijs, dan krijg je ‘rotzooi’. Zorg bij het uitschrijven van een aanbesteding, dat je kennis hebt of inkoopt, betrek bijvoorbeeld vooraf medewerkers om hun wensen te horen, een verborgen potentieel. Stimuleer mogelijkheden voor integratie van medewerkers van opdrachtgever en opdrachtnemer, soms over de grenzen van een contract heen. Binnen schoonmaak is er een inhaalslag gaande op het gebied van sociaal beleid. Is een platform voor kennis delen op het gebied van HR een idee om dit aandachtsgebied te versterken? Door alle ontwikkelingen sinds de start van de schoonmaakcode in 2011, gaan wij nu een nieuwe fase in. We denken aan Code 2.0 of zelfs 3.0.”

Het moet kloppen
ProRail was een van de eerste ondertekenaars van de code, een ‘early adapter’. “Wij hebben een maatschappelijke taak, daar willen wij verantwoord mee omgaan”, legt Pier Eringa uit. Geen geld verspillen (er gaat jaarlijks € 2 miljard binnen ProRail om), netjes zorgen voor onze taak dat treinen goed en veilig kunnen rijden in een schone omgeving. Dat betekent dat wij zelf de lat hoog leggen en dat partijen met wie wij werken ook moeten deugen. Dus geen uitbuiting, geen uitsluiting, milieuvriendelijk werken, een goed sociaal beleid en juiste kwaliteit van het werk. En samen blijven vernieuwen.”

Kennis van zaken
“Er wordt een hoop geklunsd bij inkoop en aanbesteden”, trapt emeritus hoogleraar inkoopmanagement Jan Telgen zijn betoog af. Hij neemt de zaal mee in de wondere wereld van het aanbesteden op prijs en kwaliteit. Veelal worden criteria en het aantal te verkrijgen punten gecommuniceerd, maar vergeet men de scoringskans te vermelden. Als deze achterwege blijft, kunnen criteria – bij weinig variatie – niet goed worden afgewogen en kan prijs uiteindelijk toch nog de doorslaggevende factor blijven. Er is ruimte voor ‘spelletjes’. Belangrijk is een aanbesteding zo uit te schrijven, dat je bij de inschrijvingen het kaf van het koren kunt scheiden. Kennis van zaken is daarvoor een vereiste; die vakkennis is ook goed in te huren.

Met het ondertekenen van de Code Verantwoordelijk Markgedrag spreken leveranciers, opdrachtgevers, intermediaire partijen en vakbonden zich uit hier op te letten. Op het congres was veel aandacht voor het goed in de praktijk brengen van de principes, vooral in de fase van inkoop. NEVI, de vereniging voor inkoopprofessionals en Facility Management Nederland (FMN) waren dan ook nauw bij dit congres van de Code Verantwoordelijk Marktgedrag betrokken.

Discussie over de praktijk
Maar hoe de Code op de werkvloer uitpakt, verschilt nog steeds, zo maakte codevoorzitter Kees Blokland de congresgangers al direct duidelijk: “We brengen Best Practices in beeld, we delen gele kaarten uit en er zijn ook nogal wat vragen waar we in de praktijk tegenaan lopen.” De 140 congresgangers gingen vervolgens aan de hand van stellingen en vragen in rondetafelgesprekken met elkaar in debat. Veel van de uitkomsten daarvan werden aan het eind van de dag door dagvoorzitter Aukje Nauta in samenspraak met Blokland teruggekoppeld naar de zaal.

Hartig woordje Haags
was de mystery guest van de middag. In een sneltempo trakteerde hij de zaal op zijn vijf tips, de ‘innerlijke noodzaak’ om te groeien: ambitie, bewustzijn, creativiteit, discipline, energie.

Wrap-up
Na het delen van de uitkomsten van de rondetafelgesprekken was er gelegenheid voor het stellen van vragen vanuit. Een van de vragen was of de belangen van de dienstverlenende medewerkers via de code wel afdoende beschermd zijn. Moet er niet een zwaardere institutionele bescherming komen, zoals de consument nu via de ACM wordt beschermd tegen kartelvorming op de markt? Blokland concludeerde mede naar aanleiding van de antwoorden dat er een onafhankelijk toezicht op het marktgebeuren in dienstverlening vanuit het perspectief van medewerkersbelangen moet komen. Het ministerie van Economische Zaken zou dit in zijn rol als ‘marktmeester’ moeten meenemen

De intermediairs boden aan het eind van het congres aan om vanuit de code een informatief paper te schrijven met knowhow en praktijktips over hoe in facilitaire dienstverlening kwaliteit goed en effectief kan worden uitgevraagd.

Bekijk het filmpje als impressie van het praktijkcongres:

Over de code
De Code Verantwoordelijk Marktgedrag werd zeven jaar geleden geïntroduceerd in de schoonmaak en glaswasserij om een einde te maken aan de doorgeschoten prijzenslag in die branche. De Code heeft haar werkterrein sindsdien uitgebreid naar de wereld van de catering, beveiliging en projectverhuizing. Ruim 1400 ondernemingen hebben de principes inmiddels omarmd.