Onderzoek Arbeidsinspectie toont aan: Te veel onnodig nachtwerk en werknemers onvoldoende beschermd

Werkgevers hebben te weinig aandacht voor de gezondheidsrisico’s van nachtwerk. Ook houden zij zich niet altijd aan de regels voor gezond en veilig werken en de arbeidstijden. De Nederlandse Arbeidsinspectie onderzocht 285 werkgevers in sectoren waar veel in de nacht wordt gewerkt, onder andere werkgevers in de industrie, transport, zorg, horeca en distributie. Voor werkgevers spelen vooral economische redenen een rol om werk ‘s nachts te laten doen. Werknemers dragen daarbij dan wel de risico’s.

Van deze 285 werkgevers zijn 193 werkgevers bezocht in het kader van het onderzoek Arbo in Bedrijf en 92 werkgevers geïnspecteerd op de naleving van de arbozorg en de Arbeidstijdenwet. Bij 58 bedrijven is gehandhaafd op tekortkomingen in de arbozorg, de Arbeidstijdenwet of beide. Bij 20% van de bezochte werkgevers wordt bovendien permanent in de nacht gewerkt, terwijl dat zelden is toegestaan.

Nachtwerk vaak om economische redenen

Uit het onderzoek Arbo in Bedrijf blijkt dat bij 46% van de onderzochte werkgevers vooral economische redenen een rol spelen, zoals het halen van productiedoelen en het bedienen van klanten. Bij 41% is nachtwerk nodig vanwege de aard van het werk. Bijvoorbeeld omdat werkzaamheden direct moeten worden uitgevoerd, zoals in de zorg of bij de politie of als installaties niet kunnen worden stilgezet. Bijna 9 op de 10 werkgevers zien geen mogelijkheden om nachtwerk verder te verminderen. Hierbij komen de voordelen van nachtwerk ten gunste van bedrijven en hun klanten, terwijl de werknemers de gezondheidsrisico’s dragen, waarbij een deel van de maatschappelijke kosten elders terechtkomt.

Risico’s onvoldoende in beeld

Uit bevindingen van de Arbeidsinspectie blijkt verder dat 54% van de geïnspecteerde werkgevers nachtwerk niet als afzonderlijk risico heeft geïnventariseerd. Bij 69% ontbreken concrete maatregelen in het plan van aanpak. Ook krijgen werknemers niet altijd voldoende voorlichting. 63% van de geïnspecteerde werkgevers zegt werknemers te informeren over de risico’s van nachtwerk, maar slechts de helft van de geïnterviewde werknemers geeft aan die informatie te hebben ontvangen.

Samen nachtwerk beperken

Werkgevers kunnen nagaan of werk daadwerkelijk ’s nachts moet plaatsvinden. Waar dat niet nodig is, moet nachtwerk worden teruggedrongen. Als nachtwerk noodzakelijk is, moeten werkgevers de risico’s in kaart brengen en werknemers goed beschermen. Het terugdringen van nachtwerk is niet alleen een verantwoordelijkheid van individuele werkgevers. Ook opdrachtgevers, werkgevers- en werknemersorganisaties en de overheid hebben hierin een rol, bijvoorbeeld door het stellen van eenvoudiger en strengere regels. Dat nachtwerk schadelijk is voor de gezondheid is immers al jaren bekend. Die kennis moet leiden tot minder nachtwerk. Voorkomen waar het kan. Goed beschermen waar het moet.

Nachtwerk is schadelijk voor gezondheid

In Nederland werken ongeveer 1,2 miljoen mensen soms of regelmatig in de nacht. Nachtwerk verstoort het bioritme en vergroot het risico op slaapproblemen, hart- en vaatziekten en diabetes type 2. Vermoeidheid en verminderde alertheid vergroten ook de kans op arbeidsongevallen. Toch neemt het aandeel nachtwerkers niet af, terwijl de Gezondheidsraad al in 2017 adviseerde nachtwerk waar mogelijk te beperken.