Met Kees Blokland in gesprek over Ton Funke, de man die de schoonmaakbranche mede vormgaf, en zijn naamgenoot van nu

Kees Blokland, oud-voorzitter Code Verantwoordelijk Marktgedrag, las op Schoonmaakjournaal een interview met nieuw FMNextGen-lid Ton Funke. Direct dacht Kees terug aan de jaren ’70-’80 waarin hij met een andere Ton Funke, destijds directeur van Cemsto Hodon, samenwerkte. Zou deze Ton zijn kleinzoon zijn en in zijn opa’s voetsporen treden? Hij was nieuwsgierig en klaar om herinneringen op te halen. Een trip down memory lane……..

Als redactie legden wij het contact tussen Kees Blokland en de jonge Ton Funke. Het werd een leuk gesprek waaruit bleek dat Ton wel familie was van de Ton die Kees kende, maar niet van dichtbij. Kees: “Ik ken de zoons, die werken niet in de schoonmaak, dus deze Ton moest de volgende generatie zijn. Hij bleek een neef te zijn en had diverse verhalen over zijn oom gehoord.” De jonge Ton vertelde over zijn inzet en bijdrage in de schoonmaakbranche (klik hier om hem beter te leren kennen). Kees deelde op zijn beurt verhalen over de man die aan de basis stond van de professionalisering van de schoonmaakbranche. Een aanleiding tot een terugblik in de geschiedenis.

Leiderschap met visie
De Ton Funke van de jaren ’70 en ’80 was commercieel directeur en later algemeen directeur bij Cemsto, dat in 1980 overging in Hodon, De Holland Diensten Ondernemingen Groep. “Ik praat over de periode van 1977 tot 1990,” vertelt Kees. “Zelf was ik eerst personeelschef, later personeelsdirecteur. Ton was toen mijn directe baas.”
Samen met algemeen directeur Leo Raaijmakers en later onder leiding van Ton groeide Hodon uit tot marktleider binnen de schoonmaak. “We werden overgenomen door Vendex met meneer Dreesman (V&D) aan het roer. Dankzij die steun konden we internationaal uitgroeien. We namen bedrijven over in België en Frankrijk en groeiden als kool.”

Maar Ton Funke keek verder dan cijfers en groei. Hij speelde ook een sleutelrol in de brancheontwikkeling. “Hij hielp mee aan het opbouwen van de OSB (Ondernemersorganisatie Schoonmaak- en Bedrijfsdiensten), de voorloper van Schoonmakend Nederland. Hago (Vebego) en Gom (Facilicom) speelden hierbij ook een belangrijke rol, Asito voegde zich later erbij.
Ton was een verbinder: hij legde relaties met andere schoonmaakbedrijven, leidde cao-onderhandelingen en stond aan de wieg van de functiewaardering. Hij zag dat een cao die verplicht werd gesteld van groot belang zou zijn voor een gezonde toekomst van de branche.”

De kunst van verbinden
Wat maakte Ton zo bijzonder? Voor Kees zit dat vooral in zijn manier van werken met mensen. “Ton was een echt mensenmens,” zegt hij met nadruk. “Hij wist verbinding te maken, ook met zijn tegenstanders aan de onderhandelingstafel. Ik herinner me nog goed hoe we samen onderhandelden met Ties Hagen van het FNV. Ton begon steevast met sfeer maken: moppen tappen, begrip tonen. Ik vond dat maar verspilling van tijd. Tot ik begreep dat dát precies zijn kracht was. Door die sfeer van vertrouwen kwamen we veel sneller tot een akkoord.”
Die menselijke benadering was volgens Kees essentieel voor de professionalisering van de schoonmaakbranche. “Ik was meer de conceptuele denker. Ik had sociale psychologie gestudeerd, had bij personeelszaken gewerkt en was organisatieadviseur. Maar van Ton leerde ik dat echte vooruitgang begint bij de relatie; bij het zien en begrijpen van de mens tegenover je.”

Internationale pionier
Ton Funke was ook een pionier op internationaal vlak. Namens OSB onderhield hij contacten met brancheorganisaties in andere landen. “Hij reisde veel en legde waardevolle contacten, waardoor we zelfs buitenlandse bedrijven konden overnemen. Schoonmaak is een lokale business, maar goed management is universeel. Ton begreep dat als geen ander.”
Volgens Kees was die internationale blik in die tijd iets unieks. “Er zijn weinig mensen in ‘de schoonmaak’ die heen en weer vliegen. Maar Ton zag de overeenkomsten over landsgrenzen heen en wist daar ook op te acteren. Hij had oog voor cultuurverschillen, maar bleef altijd gericht op mensen, van hoog tot laag.”

Van prijzenoorlog naar Code
De ontwikkelingen van toen hebben Kees ook later in zijn carrière gevormd. “Ik ben uiteindelijk voorzitter geworden van de Code Verantwoordelijk Marktgedrag. Dat had zeker te maken met de inzichten van Ton: hij waarschuwde al vroeg voor de prijzenslag in de schoonmaak, waarbij sociale belangen onder druk kwamen te staan.”

Toen Kees later bij NS werkte en een grote staking ontstond, was hij bijna met pensioen. Toch dook hij er nog één keer vol in. “Ik kende de branche, ik begreep de signalen. Wat ik aantrof, schokte me: enorm gestegen productiviteit tegen onrealistische prijzen, afgenomen persoonlijke aandacht. Objectleiders die 150 mensen moesten aansturen, geautomatiseerde processen zonder menselijk contact. Dat was niet de branche waar ik ooit in werkte. Ontwikkelingen die ook niet goed waren voor de mens in de branche.”

Het werd het begin van een nieuwe betrokkenheid. “De stakingen gingen over meer dan enkel het loon. Ze gingen over respect. En die roep om respect, die kende ik van Ton. Zo zijn we met de Code gestart: een gezamenlijk initiatief om opdrachtgevers te betrekken bij sociaal verantwoord aanbesteden. Ton was daar een groot voorstander van en heeft me gesteund. Het paste bij zijn manier van werken.”

De schoonmaakbranche vandaag
Als Kees nu kijkt naar de huidige staat van de branche en met name de branchevereniging Schoonmakend Nederland, ziet hij vooral vooruitgang. “De professionaliseringsslag is indrukwekkend. Er is veel meer inhoud, er zijn specialismen ontwikkeld, de samenwerking met sociale partners is vanzelfsprekend geworden. Schoonmaakondernemers hebben nu veel meer oog voor de mens. Dat is ook essentieel om opdrachtgevers te overtuigen van kwaliteit boven prijs.”
Toch waarschuwt hij dat aandacht voor de menselijke maat nooit mag verslappen. “De kern van schoonmaak is nog steeds: mensen begrijpen. Van directie tot uitvoerend niveau. Die lijn moeten we blijven bewaken.”

De cirkel is rond
Toen Kees de naam ‘Ton Funke’ opnieuw zag verschijnen, nu in de gedaante van een jonge accountmanager bij Kärcher, maakte zijn hart een sprongetje. “Wat een leuke verrassing. Hij bleek een neef, maar toch wel weer een nieuwe generatie in de branche.”
En zo is de cirkel rond. Waar de oudere, in 2018 overleden, Ton Funke ooit zijn stempel drukte op de branche, staat er nu een nieuwe generatie op. Een generatie die opnieuw kijkt naar verbinding, naar samenwerking en naar de waarde van schoonmaak als vak.

“Een persoonlijk doel dat ik heb, is om samen met andere jongeren meer aandacht te geven aan de schoonmaakbranche, vooral voor diegenen die deze sector nog niet kennen. De schoonmaakbranche biedt zoveel kansen en het is belangrijk om jonge mensen te laten zien wat er allemaal mogelijk is.
Door elkaar te ondersteunen en te inspireren, kunnen we samen een positieve verandering teweegbrengen en de branche verder laten groeien.”