Code Schoonmaak: signalen uit de markt over aanbestedingen

Eerlijk werk, veilige werkomstandigheden en respect in de keten. Dat zijn belangrijke uitgangspunten van de Code Verantwoordelijk Marktgedrag in de schoonmaak. Het doel: een sector waarin kwaliteit en vakmanschap voorop staan en schoonmakers hun werk gezond en met plezier kunnen doen. De signalen die de Code Schoonmaak uit de markt ontvangt, laten zien waar het in de praktijk nog wringt.

De Code werd ooit opgericht om een einde te maken aan de ‘race naar de bodem’ in de sector, waarbij prijs vaak belangrijker was dan kwaliteit. Opdrachtgevers, schoonmaakbedrijven, vakbonden en intermediairs werken sindsdien samen om verantwoord marktgedrag te stimuleren.

Van klachtencommissie naar signaleringskamer

De Code heeft bewust afscheid genomen van de term klachtencommissie. In plaats daarvan spreken ze nu van de signaleringskamer schoonmaak. Die naam past beter bij de aanpak: niet afrekenen, maar verbeteren. De signalen die binnenkomen laten een duidelijk beeld zien. In de praktijk zijn er grofweg twee typen partijen: organisaties die niet goed weten wat de gevolgen zijn van hun keuzes, en partijen die die gevolgen wel kennen maar toch doorzetten.

Veel signalen over onrealistische aanbestedingen

Een groot deel van de meldingen gaat over aanbestedingen die volgens betrokkenen niet realistisch zijn. Denk bijvoorbeeld aan:

• opdrachten met een te laag budget;
• indexatie die onvoldoende is of pas ingaat nadat een nieuwe cao al is gestart;
• minimum- of maximumbedragen die geen relatie hebben met de daadwerkelijke opdracht;
• uurtarieven die onder een kostendekkend, cao-gebaseerd niveau liggen;
• aanbestedingen waarbij prijs zwaarder weegt dan kwaliteit;
• opdrachten waarbij de werklast niet in verhouding staat tot het werk;
• situaties waarin geen RAS-werkdrukmeting wordt uitgevoerd, terwijl dat volgens de cao wel hoort.

Wanneer een melding binnenkomt, vraagt de signaleringskamer eerst om uitleg. Daarna volgt meestal een gesprek met de betrokken partijen. In veel gevallen helpt die dialoog om tot betere keuzes te komen. Regelmatig horen betrokkenen achteraf dat zij dit gesprek liever eerder hadden gevoerd.

Verantwoordelijkheid in de hele keten

Niet alleen opdrachtgevers, maar ook schoonmaakbedrijven en intermediairs worden aangesproken op hun rol. Verantwoord marktgedrag vraagt inzet van iedereen in de keten.

Zo werd bijvoorbeeld een aanbesteding bij een onderwijsinstelling besproken omdat het uurtarief niet kostendekkend was. Alle betrokken partijen werden daarop aangesproken. Tegelijk ziet de Code dat steeds meer schoonmaakbedrijven ervoor kiezen om niet in te schrijven op aanbestedingen die niet ‘code-proof’ zijn.

Ook zijn er meldingen geweest over lage indexaties bij lopende contracten en over adviesbureaus die bepaalde kosten doorbelasten aan opdrachtnemers. In zulke situaties probeert de signaleringskamer via overleg tot een eerlijke oplossing te komen.

Melden helpt

De signaleringskamer is geen traditioneel klachtenloket. Het doel is om situaties bespreekbaar te maken en samen te verbeteren. Pas wanneer gesprekken geen resultaat opleveren, kan er een waarschuwing of gele kaart volgen. Belangrijk om te weten: een melding hoeft geen formele klacht te zijn. Ook een signaal kan al helpen om een situatie te verbeteren. Dat kan bovendien anoniem.

Met deze aanpak wil de Code bijdragen aan een sector waarin kwaliteit, vakmanschap en goed werkgevers- en opdrachtgeverschap centraal staan.

Bron: Code Schoonmaak