Blog: ‘Minder schoonmakers, maar niet minder mensen die het zouden kunnen’

“In het artikel “Minder schoonmakers maar niet minder werk” van 31 januari 2023 werd het alom en gevreesde feit beschreven, dat het aantal schoonmaakmedewerkers met 10% is gedaald in de afgelopen 3 jaar. Een tendens die we met z’n allen al eerder zagen aankomen en naar mijn mening niet alleen door de corona is veroorzaakt. Het laatste wapenfeit zal het hoogstens nog ietsjes versneld hebben. Want wat dachten we van de vergrijzing, een afvlakking van de groei van de beroepsbevolking en zelfs een dreiging tot stagnatie, meer jongeren met de ambitie voor een studie voor managementfunctie in plaats van met de handen werken (hier heeft de techniek ook last van) en steeds meer mensen parttimers. Maar ook het in beton gegoten stigma van hoge werkdruk en slecht aanzien.

Volgens mij is dit dus al een tijdje een probleem. Het lijkt erop dat het nog wel even gaat duren… Wat te doen?

Misschien dat we meer out of the box moeten gaan denken in plaats van naar de geijkte ‘oplossingen’ grijpen, waardoor vaak ook weer een andere doelgroep de klos is. Hogere salarissen zijn ook niet de ultieme oplossing, we creëren samen met de hogere kosten voor materialen en middelen voor extra financiële druk bij de schoonmaakbedrijven. Want het vervolgens doorberekenen van die kosten aan de opdrachtgevers is ook niet altijd mogelijk. En met het aflopen van de populariteit van corona lijkt het gewone leven ook weer merkbaar in de beleving ten opzichte van de schoonmaker.

De mensen die mij kennen, weten dat ik over kan lopen van suggesties, ik de uitdagingen in het werk aantrekkelijk vind en in mogelijkheden wil denken.

Dus ik doe hierbij een voorzet en vertrouw diverse gedachtenspinsels aan de lezer toe, die naar mijn mening uitvoerbaar zijn. Daarbij geldt natuurlijk altijd dat iemand wel de verantwoordelijkheid moet nemen en dat we ook concreet aan de slag moeten.

1. Laat de overheid regelen dat we medewerkers na hun pensioen ‘zolang als gewenst’ contracten voor bepaalde tijd kunnen geven (dus niet voor maximaal 4 jaar). Mensen hoeven niet afgeschreven te zijn op hun 67e . Er zijn voorbeelden genoeg dat medewerkers heel enthousiast na hun 70e nog aan het werk zijn. Dus neem het risico weg dat je iemand na 70 jaar voor onbepaalde tijd moet aannemen. Je moet als werkgever reëel de mogelijkheid kunnen hebben om aan te geven, dat het op een gegeven moment klaar is. Daar is niets mis mee.
2. Laat mensen met een uitkering en kunnen werken, los van het aantal uren als ze gaan werken, ‘belonen’ dat ze er niet op achteruit gaan (verlies van eventuele toeslagen). Maar ook, eventueel voor een bepaalde termijn of bij een bepaald aantal contracturen eventueel het ‘verschil’ in loon aanvullen, als ze niet fulltime gaan werken, om zo er goed van te kunnen leven. Het mag nooit meer een overweging zijn om niet te gaan werken, omdat de uitkeringssituatie meer voordelen oplevert. Het moet altijd lonen om te gaan werken!
3. Andersom vind ik dat de uitkeringsinstantie strenger (financieel) moet optreden richting mensen, die een uitkering krijgen en prima zouden kunnen werken in de schoonmaak. In het kader: wie kan werken, gaat werken. De invulling van de sanctie laat ik aan UWV over. Zeker nu UWV in hun januarinota 2023 aangeven dat door de stijging van het minimumloon de uitkeringslasten hoger zullen zijn (en wel € 800 miljoen hoger dan de juninota 2022).
4. Concrete oproep aan alle schoonmaakbedrijven om de contracten qua uren op te hogen als medewerkers nog niet fulltime werken en wel graag meer uren willen werken. Op deze manier krijgen meer schoonmaakmedewerkers één werkgever, meer zekerheid wat de loyaliteit en binding ten goede komt.
5. Het is al door velen al geopperd, maar ik doe het ook nog een keer: opdrachtgevers ga soepeler om met de werktijden! Op die manier kunnen we er samen voor zorgen, dat schoonmaakmedewerkers meer uren kunnen werken. Het kan een positieve invloed hebben op het personeelstekort.
6. Concrete vraag aan de overheid: hebben jullie je goed gerealiseerd wat de daadwerkelijke effecten zouden zijn als je het minimumloon verhoogt ten opzicht van de schoonmaakcao? Of was de gedachte dat het ‘altijd wel opgelost zal worden ergens…’. Kortom: paard achter de wagen spannen en een nieuwe aflevering van ‘Op hoop van zegen’?
7. Vrijstellen dat schoonmaakmedewerkers zelf mogen beslissen om vakantiedagen (wettelijk én bovenwettelijk) op te nemen of uit te betalen. Dus eigen inzicht en verantwoordelijkheid over hun invulling van hun vrije dagen. En niet meer alleen het uitkeren van de bovenwettelijke dagen.
8. UWV gaat regelen dat mensen, die bij UWV in de beroemde ‘kaartenbak’ zitten en kunnen werken, contact leggen met het schoonmaakbedrijf in hun directe woonomgeving om op sollicitatiegesprek te gaan (dus geen mail of telefoontje). Vaak kan een fysieke kennismaking en dus op gesprek gaan het verschil maken. Het is bovendien een leermoment voor de sollicitant. Er moet dus meer een verplichting aan hangen. Wil de sollicitant de functie niet, dan moet hij/zij dit onderbouwd met redenen opschrijven en bespreken met de jobcoach.
9. Woningbouwverenigingen en UWV gaan samen vaststellen wie een uitkering heeft en een huis huurt bij die betreffende woningbouwvereniging. Er worden informatiebijeenkomsten georganiseerd, waarop deze huurders en het schoonmaakbedrijf zich presenteren en met deze huurders in gesprek gaan. In het kader van MVO ook top als ze in ‘hun eigen wijk’ gaan werken, want dan wonen ze al bij hun werk. Geen last van file en altijd op tijd op je werk.
10. Je medewerkers binden is echt noodzaak geworden! Het is de normaalste zaak van de wereld dat je als organisatie zorgdraagt voor een fijne werkplek, een leidinggevende die oprechte aandacht voor je heeft. Heb je als schoonmaakorganisatie de zaken op orde, dan zul je dat nu ook merken want je hebt een stabiel en dus loyaal personeelsbestand. Heb je als werkgever niet zo’n sterke band met je medewerkers, dan is de kans groot dat ze nu gaan rondkijken, want voor jou zeker tien anderen. Dit heb je dus als organisatie zelf in de hand en alleen een salarisverhoging is niet het ultieme antwoord. Juist veiligheid op de werkvloer, aandacht van je leidinggevende, fijne collega’s en opdrachtgevers zijn belangrijk(er) geworden. Laten we allemaal eens aan een kritische zelfreflectie doen en kom met drie actiepunten die je volgende week gaat oppakken. Elke stap verbetering is een waardevolle!
11. Ik verwijs nog maar eens naar mijn eerdere blog over de schijn-zpp’ers in de schoonmaak. Als de overheid dat nu eens aanpakt, dan worden deze duizenden schoonmaakmedewerkers weer met open armen ontvangen bij een schoonmaakorganisatie die om ze staat te springen. Ik verzoek de overheid dringend hiervoor op korte termijn actie te nemen. Als het werkt in de schoonmaakbranche, dan geef ik de hint dat het ook gaat werken in de schilderbranche of in de zorg.
12. Zorg dat je ziekteverzuim onder controle is. Nu zal je denken: wat moet dit onderwerp hier nu bij? Het is logisch, want heb je de boel op orde, dan hoef je ook geen uitzendkrachten in te huren of eigen medewerkers te vragen om extra te werken.
13. En nog maar weer een keer in de herhaling: de WKR (Werkkostenregeling) verruimen en/of extra werken fiscaal gunstig behandelen. Of de eerste belastingschijf verlagen, zodat er direct netto meer overblijft.

Beste stuurlui staan aan wal, maar zitten ook in de boot!
Nogmaals, er zullen lezers zijn die het niet eens zijn met mijn suggesties én dat mag! Maar er moet iets gebeuren en simpelweg alleen roepen, dat de salarissen flink omhoog moeten of in de meeste gevallen een afwachtende houding aannemen is geen optie meer. We hebben ook niets aan al die colonnes mensen, die huilen met de wolven in het bos en vooral wijzen naar elkaar omdat je dan niet naar jezelf hoeft te doen.

Ja, ik ben realistisch en kritisch. En ook ik moet met mijn team hard werken om nieuwe schoonmaakcollega’s te werven, maar ik geef de moed niet op. Als branche samen eraan werken én als bedrijf vertrouwen op je eigen kracht. Elk individu is het trotse visitekaartje van die mooie en bijzondere schoonmaakbranche. Zoals het spreekwoord zegt: de aanhouder wint! Oftewel: er zijn genoeg mensen die een perfecte werkplek kunnen hebben in de schoonmaak; we maken het onszelf op dit moment moeilijk.

Wie pakt de handschoen op en kop uit het sop!

Laetitia Simonis,
vice-voorzitter SIEV en algemeen directeur 1nergiek