Nieuw kabinet zet koers uit voor zzp’ers: gefaseerde invoering Zelfstandigenwet en verplichte AOV

Het coalitieakkoord van het nieuwe kabinet is officieel gepresenteerd en bevat opvallend veel aandacht voor zelfstandig ondernemers. Voor het eerst worden zzp’ers expliciet genoemd als een structureel onderdeel van de arbeidsmarkt. Veel voorstellen sluiten bovendien nauw aan bij wensen die al langer leven onder zelfstandigenorganisaties, waaronder ZZP Nederland.

Stap voor stap nieuwe wetgeving
De rode draad: meer duidelijkheid voor zzp’ers en opdrachtgevers, maar via een gefaseerde aanpak. Dit betekent dus niet één grote stelselwijziging, maar stap voor stap nieuwe wetgeving.

Zelfstandig ondernemer expliciet erkend
In het coalitieakkoord staat dat het kabinet zelfstandigen “de ruimte en duidelijkheid wil geven die zij verdienen”. Daarmee erkent de coalitie expliciet dat zelfstandig werk hoort bij een moderne arbeidsmarkt, waarin de behoefte aan autonomie toeneemt.

Eerste stap: rechtsvermoeden van werknemerschap
De eerste concrete maatregel is de invoering van het rechtsvermoeden van werknemerschap. Dit onderdeel komt uit het eerdere wetsvoorstel VBAR (Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties), maar wordt nu los ingevoerd.

Voor zzp’ers met een laag uurtarief betekent dit dat zij eenvoudiger kunnen aantonen dat zij feitelijk als werknemer werken en dus recht hebben op werknemersbescherming. Het verduidelijkingsdeel van de VBAR – dat juist duidelijkheid moest geven over wanneer iemand écht zelfstandig is – wordt geschrapt.

In plaats daarvan kiest het kabinet voor:

• Sectorale rechtsvermoedens, afgestemd op specifieke branches
• Een toetsingscommissie die vooraf duidelijkheid kan geven over de inzet van zzp’ers in concrete situaties

Dit moet vooral opdrachtgevers meer zekerheid bieden en schijnzelfstandigheid voorkomen.

Invoering van de Zelfstandigenwet in volgende fase
In een volgende fase wil het kabinet zo snel mogelijk de Zelfstandigenwet invoeren. Dit is een initiatiefwetsvoorstel van VVD, D66, CDA en SGP en vormt een duidelijke koerswijziging ten opzichte van eerdere kabinetten.

De wet draait om twee toetsen:

1. Ondernemerstoets

Deze kijkt naar kenmerken van ondernemerschap, zoals:

• meerdere opdrachtgevers
• eigen risico
• voorzieningen voor pensioen en arbeidsongeschiktheid

2. Werkrelatietoets

Die beoordeelt de mate van vrijheid in de samenwerking met de opdrachtgever.

Volgens de initiatiefnemers zijn deze criteria minder streng en beter toepasbaar dan de huidige DBA-toetsing. Het doel is meer rechtszekerheid voor zzp’ers én opdrachtgevers.

“Ik vind het heel belangrijk iedereen op tijd te betalen. Daar wil ik geen gedoe over, dat is echt essentieel. Het zijn allemaal zzp’ers, die elkaar niet veel zien. Maar het teamgevoel is wel nodig om de shala draaiende te houden. Daarom is er binding in het team met een WhatsAppgroep en teamuitjes.”
– Lisanne Jansen, oprichter Bodhi Yogashala. Lees haar ondernemersverhaal.

Verplichte AOV blijft, met opt-out
Het kabinet houdt vast aan de Wet basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen (BAZ). Deze verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering wordt uitgevoerd door het UWV, maar zzp’ers krijgen de mogelijkheid om zich privaat te verzekeren via een opt-out.

De wet is al in voorbereiding, maar uitvoeringsorganisaties zoals UWV en Belastingdienst waarschuwen dat de invoering organisatorisch complex is. Toch wil het kabinet vaart maken, mede omdat onverzekerd zijn bij arbeidsongeschiktheid nog steeds veel voorkomt onder zelfstandigen.

Minder zzp in zorg en onderwijs
Opvallend is dat het kabinet tegelijk wil afremmen dat professionals overstappen naar het zzp-schap in (semi-)publieke sectoren zoals zorg en onderwijs. Dat moet gebeuren door:

• beter werkgeverschap
• sociale innovatie
• aantrekkelijkere arbeidsvoorwaarden

Wat betekent dit voor zzp’ers?
Hoewel veel plannen nog moeten worden uitgewerkt, is de richting duidelijk:

• zelfstandig ondernemerschap wordt erkend en genormaliseerd
• schijnzelfstandigheid wordt harder aangepakt
• er komt meer duidelijkheid vooraf over werkrelaties
• sociale zekerheid voor zzp’ers wordt verder uitgebreid

ZZP Nederland noemt het akkoord ‘een stap in de goede richting’, maar benadrukt dat de uitwerking doorslaggevend zal zijn.

Voor zzp’ers en mkb-ondernemers geldt: de komende jaren verandert er veel, maar voor het eerst lijkt er zicht op een samenhangend en realistischer zzp-beleid.

Bron: MKB Servicedesk