Rob Westerlaken: “Inzet arbeidsgehandicapten zou niet ten koste van anderen mogen gaan”

november 25, 2013 in Arbeidsmarkt

Rob Westerlaken - VebegoWaarom wordt er geen rekening gehouden met de positie van schoonmaakmedewerkers bij een contractwisseling?” Rob Westerlaken, lid van de commissie Code Verantwoordelijk Marktgedrag, vraagt het zich af. In zijn beschouwing op de website van de code stelt hij dat veel gemeenten bij aanbestedingen voor de laagste prijs gaan. Alle afspraken ten spijt en met alle personele gevolgen van dien. Waar ligt de oplossing?

Tot 2022 moet de overheid een belangrijk deel van de beperkte ruimte voor nieuwe ambtenaren vergeven aan mensen met een arbeidshandicap. Het houdt de gemoederen flink bezig, want het ambtenarenapparaat krimpt en de afspraken met het kabinet om het aantal arbeidsgehandicapten met een baan te verhogen liggen er. Wat ook de gemoederen bezighoudt, is de overweging van de overheid om tot inbesteding van bijvoorbeeld schoonmaak over te gaan om arbeidsgehandicapten en minimumloners een kans te geven. Tegelijkertijd doet zich nog een probleem voor: bij aanbestedingen gaan gemeenten voor de laagste prijs en wordt ‘zittend’ personeel vervangen door arbeidsgehandicapten.

Verantwoordelijkheid
 
“Wat ik zie – kiezen voor de laagste prijs en vervanging van personeel – is niet goed, maar ik begrijp het wel”, begint Rob Westerlaken, namens werkgeversvereniging OSB lid van de commissie Code Verantwoordelijk Marktgedrag en directeur bij Vebego International. “Kijk de overheid heeft de financiële verantwoordelijkheid overgedragen aan de gemeenten. Daardoor speelt een gemeente een belangrijke rol in het terugdringen van het aantal mensen in de bijstand. Lukt dit en houdt men geld van het bijstandsbudget over, dan is dat voor de gemeente. Andersom is ook het geval: het tekort is ook voor de verantwoordelijkheid en dus voor rekening van de gemeente.”

Contractwisseling
Het terugdringen van het aantal langdurig werkelozen loont dus. “Ja, het handelen door onze gemeenten is een puur financiële benadering op gemeentelijk niveau. De kosten verbonden aan de oplossing van deze keuze, herplaatsing, werkeloosheid binnen de WW et cetera, worden neergelegd bij  de BV Nederland, de schoonmaakbedrijven en de belastingbetaler. Er ligt hier dus een ethisch vraagstuk”, stelt Westerlaken. Aangezien de code Verantwoordelijk Marktgedrag ook een ethische afspraak betreft – je conformeren en verantwoordelijkheid nemen – vindt Westerlaken de trend in aanbesteden niet goed. Daarnaast betreurt hij het dat slechts dertien gemeenten van de 408 die Nederland telt, de gedragscode hebben ondertekend. Want de consequenties zijn duidelijk: “Bij contractwisseling wordt geen rekening gehouden met de positie van de schoonmaakmedewerkers”, legt de commissieman in hart en nieren uit.

Oplossing?
Is er een oplossing? Zo ja, waar ligt deze? Westerlaken: “Bij een contractwisseling is de samenwerking abrupt afgelopen en wordt voor een deel arbeidsgehandicapten ingezet. Daar is natuurlijk niets mis mee, maar het mag niet ten koste gaan van een andere groep uit onze maatschappij. Je kunt dat oplossen door een bepaalde periode, bijvoorbeeld een jaar, in de aanbesteding in te bouwen voor de overdracht en de personele gevolgen. Alleen dan kun je een fatsoenlijke oplossing zoeken voor de boventallige mensen. Daarnaast creëer je dan voor de instromende SW’ers, Wajongers en mensen die uit de bijstand komen een gewenningsperiode. Die kosten voor het extra personeel gedurende het eerste jaar zou de gemeente voor het grootste deel op zich moeten nemen, omdat zij op termijn ook de grootste kosterreductie door deze actie realiseren. Bij deze oplossing is er meer gelegenheid om te zoeken naar vervangend werk voor de boventallige medewerkers en zou je niet zoveel mensen hoeven te ontslaan.”

Dilemma
“Het is een ethisch dilemma waar gemeenten voor staan: mensen ontslaan ten gunste van een andere groep mensen. Kijk, je maakt je natuurlijk binnen je gemeente populairder door de voetbalvereniging te sponsoren, dan ethische vraagstukken op te lossen. Maar onze gedragscode doet een beroep op de verantwoordelijkheid van alle partijen die betrokken zijn bij schoonmaak.

Westerlaken tot slot: “Als ook de Nederlandse gemeenten de code Verantwoordelijk Marktgedrag zouden ondertekenen, wordt een ethisch dilemma weggenomen. Maar de dialoog ontbreekt. De Vereniging Nederlandse Gemeenten bijvoorbeeld hebben we als codecommissie uitgenodigd, maar wilde niet tekenen. Ook de aanbesteding van Gemeente Groningen verdient geen schoonheidsprijs. Toch vind ik dat we tot een oplossing moeten komen. Want die is er. Dus daag en nodig ik gemeenten in Nederland uit.”